Niemieckie spółki Uniper i VNG wyprodukowały pierwszy wodór odnawialny w Energiepark Bad Lauchstädt w Saksonii-Anhalt. To jeden z nielicznych w Europie projektów, w których zielony wodór dla rafinerii powstaje w całym łańcuchu: od farmy wiatrowej, przez elektrolizer o mocy 30 MW, po przekształcony gazociąg prowadzący do rafinerii TotalEnergies w Leunie.
„Zielony” oznacza tu wodór wytwarzany w elektrolizie wody z energii wiatru. Według portalu ingenieur.de instalacja uzyskała latem 2026 r. certyfikat potwierdzający, że jej produkt spełnia unijne kryteria paliw odnawialnych pochodzenia niebiologicznego (RFNBO).
Elektrolizer 30 MW zasilany z własnej farmy wiatrowej
Sercem instalacji jest ciśnieniowy elektrolizer alkaliczny (ALK) firmy Sunfire z Drezna. Składa się z trzech modułów po 10 MW, a każdy z nich ma dwa stosy. Elektrolizer prowadzi spółka Elektrolyse Mitteldeutschland GmbH (EMG) – wspólne przedsięwzięcie Unipera i VNG Handel & Vertrieb (VNG H&V). Jak podaje branżowy serwis gwf-gas.de, Uniper wnosi doświadczenie z międzynarodowych projektów wodorowych, a VNG H&V odpowiada za sprzedaż wodoru.
Energię dostarcza farma wiatrowa o mocy ok. 50 MW, złożona z ośmiu turbin stojących na północ od Bad Lauchstädt. Partnerzy planowali pierwotnie 40 MW mocy wiatrowej na 30 MW elektrolizy, ale zbudowali 50 MW, bo nowsze turbiny okazały się mocniejsze. Elektrolizer pracuje w trybie próbnym od początku października 2026 r., a informację o pierwszej produkcji partnerzy przekazali 10–11 listopada.
„Te pierwsze cząsteczki wodoru są pierwszą zapowiedzią tego, co nadejdzie” – powiedział Konstantin von Oldenburg, dyrektor zarządzający VNG H&V, cytowany przez Rigzone.
Gazociągiem z elektrolizera do rafinerii w Leunie
Wodór trafia do odbiorcy rurociągiem o długości ok. 25 km, który wcześniej służył do przesyłu gazu ziemnego. Jego operatorem jest ONTRAS Gastransport, a za przygotowanie (kondycjonowanie) gazu odpowiada instytut DBI z Freibergu. Już w sierpniu 2025 r. VNG informowała, że ONTRAS ukończył pierwszy odcinek sieci szkieletowej wodoru we wschodnich Niemczech.
Odbiorcą jest rafineria TotalEnergies w Leunie, która przerabia do 12 mln ton ropy naftowej rocznie. Umowę na odbiór wodoru z Bad Lauchstädt podpisano w 2023 r. – według Rigzone ma ona pomóc rafinerii ograniczyć emisje CO2 nawet o 80 000 ton rocznie do 2030 r. VNG H&V podaje, że odbiorca kotwiczący kupi w przyszłym roku ok. 3 000 ton wodoru. Rafineria zabezpieczyła też – jak przypomina ingenieur.de – dostawy ok. 30 000 ton wodoru rocznie od 2030 r. z elektrolizera RWE w Lingen.
210 mln euro i prawie rok opóźnienia
Siedmiu partnerów projektu, w tym Uniper i VNG, inwestuje łącznie 210 mln euro, z czego 44 mln euro to wsparcie rządu federalnego. Decyzję o dofinansowaniu podjęto we wrześniu 2021 r., ostateczną decyzję inwestycyjną (FID) i rozpoczęcie budowy – w czerwcu 2023 r. Pierwsze stosy elektrolizera dotarły na miejsce w październiku 2025 r.
Harmonogram się przesunął. Według ingenieur.de uruchomienie planowano początkowo na koniec 2025 r., później na lato 2026 r., a produkcja ruszyła jesienią – niemal rok później, niż zakładano. Pełne uruchomienie zintegrowanego systemu i regularne dostawy do rafinerii zaplanowano na 2027 r.
Kolejnym elementem ma być magazyn wodoru. Spółka VNG Gasspeicher otrzymała w sierpniu 2024 r. ok. 60 mln euro dotacji na przystosowanie kawerny używanej dotąd do magazynowania gazu. Według unijnej bazy projektów, na którą powołuje się ingenieur.de, magazyn ma zacząć pracę na początku 2029 r. Na razie nie jest częścią testowanego łańcucha.
Inwestorzy: zielony wodór dla rafinerii potrzebuje wiążącego popytu
Przedstawiciele inwestorów nie ukrywają, że powtórzenie takiego projektu w większej skali jest trudne. Holger Kreetz z zarządu Unipera przekonuje, że odbiorcy nie podpiszą długoterminowych kontraktów bez wiążącego obowiązku stosowania wodoru odnawialnego. Kierująca projektem Cornelia Müller-Pagel z VNG ocenia, że przy obecnych regulacjach trudno rozwijać kolejne inwestycje. Producenci elektrolizerów zmagają się z kolei z niedoborem zamówień.
Szerszy obraz pokazuje raport Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER) opublikowany 13 listopada 2026 r. Na koniec 2025 r. w UE działało 490 MW elektrolizerów, z czego 219 MW w Niemczech. Zatwierdzone moce – działające, w budowie lub po decyzji inwestycyjnej – wynoszą 4,2 GW, a niemal połowa z nich (2,1 GW) ma zasilać rafinerie. To one są dziś najbardziej naturalnym pierwszym rynkiem dla wodoru z elektrolizy.
Co to oznacza dla Polski?
Bad Lauchstädt pokazuje, jak może wyglądać pierwszy etap rynku wodoru odnawialnego także w Polsce: blisko dużego odbiorcy przemysłowego, z własnym źródłem OZE i z wykorzystaniem istniejącej infrastruktury gazowej. W polskich warunkach naturalnymi kandydatami są rafinerie i zakłady azotowe, o czym pisaliśmy w tekście „Najpierw rafinerie i amoniak. Gdzie wodór odnawialny ma największy sens?”.
- Przekształcanie gazociągów. Krótki, przebudowany odcinek gazociągu wystarczył, by połączyć producenta z odbiorcą. To ważny argument w dyskusji o tym, jak Polska będzie przesyłać wodór i które odcinki sieci można przystosować w pierwszej kolejności.
- Skala na naukę. 30 MW to niewiele wobec celów na 2030 r., ale wystarczająco, by sprawdzić współpracę farmy wiatrowej, elektrolizera, kondycjonowania gazu i rurociągu w realnych warunkach.
- Certyfikacja RFNBO. Bez certyfikatu wodór nie liczy się do unijnych celów, dlatego ścieżkę certyfikacji warto planować równolegle z budową instalacji.
- Popyt wynikający z przepisów. Głos inwestorów o potrzebie wiążących obowiązków dotyczy także Polski – kluczowe będzie wdrożenie dyrektywy RED III, w tym celu 42% RFNBO w przemyśle od 2030 r.
- Opóźnienia trzeba wkalkulować. Nawet projekt z dotacją i podpisaną umową odbioru ruszył z prawie rocznym poślizgiem.
Najważniejsze informacje w skrócie
- Uniper i VNG wyprodukowali pierwszy wodór odnawialny w Energiepark Bad Lauchstädt (informacja z 10–11 listopada 2026 r.).
- Elektrolizer alkaliczny 30 MW firmy Sunfire zasila farma wiatrowa o mocy ok. 50 MW.
- Wodór płynie przekształconym gazociągiem ONTRAS (ok. 25 km) do rafinerii TotalEnergies w Leunie; w 2027 r. odbiorca ma kupić ok. 3 000 t.
- Projekt kosztuje 210 mln euro, w tym 44 mln euro wsparcia federalnego, i ma niemal rok opóźnienia.
- Pełne uruchomienie przewidziano na 2027 r., a magazyn w kawernie – na początek 2029 r.
Źródła
- 5 Jahre und 210 Mio. € später: Bad Lauchstädt hat grünen Wasserstoff. Und jetzt? — ingenieur.de, 2026-11-13
- Uniper Starts Green Hydrogen Production at Central German Energy Park — Rigzone, 2026-11-12
- Energiepark Bad Lauchstädt produziert erstmals Grünen Wasserstoff — gwf-gas.de, 2026-11-11
- Uniper Aktie: Elektrolyseur spuckt ersten Wasserstoff aus — Börse Express, 2026-11-11
- European hydrogen markets 2026 Monitoring Report — ACER, 2026-11-13
Artykuł przygotowany przez redakcję Wodorowe.info z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji (AI) na podstawie źródeł wymienionych powyżej. Ilustracja poglądowa została wygenerowana przez AI.